Η πολιτική σεισμική δόνηση στη Σαξονία και το τέλος των ταμπού

Η ιστορική επικράτηση της Ακροδεξιάς αποδομεί το γερμανικό πολιτικό καθεστώς, θέτει τον Φρίντριχ Μερτς προ των ευθυνών του και προμηνύει νέες αναταράξεις για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η επικράτηση του εθνικιστικού, ακροδεξιού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) στις περιφερειακές εκλογές στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ δεν αποτελεί απλώς μια τοπική πολιτική έξαρση. Πρόκειται για ένα ιστορικό σημείο καμπής. Για πρώτη φορά στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας, μια πολιτική δύναμη που τοποθετείται στα δεξιά άκρα του πολιτικού φάσματος - και η οποία επιτηρείται από τις ίδιες τις εγχώριες υπηρεσίες ασφαλείας ως ακραία οργάνωση - καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε γερμανικό κρατίδιο.

Η εξέλιξη αυτή διαρρηγνύει το λεγόμενο «Brandmauer», το πολιτικό τείχος προστασίας που διατηρούσαν επί δεκαετίες τα συστημικά κόμματα, και φέρνει το Βερολίνο αλλά και τις Βρυξέλλες αντιμέτωπους με μια πρωτοφανή πραγματικότητα.

Το βαθύ ρήγμα της Ανατολικής Γερμανίας

Για να κατανοήσει κανείς την άνοδο του AfD στη Σαξονία και την ευρύτερη πρώην Ανατολική Γερμανία, πρέπει να ανατρέξει στην ημιτελή οικονομική και κοινωνική ενοποίηση των τελευταίων δεκαετιών. Παρά τις τεράστιες επενδύσεις, οι ανατολικές περιοχές εξακολουθούν να διακατέχονται από ένα αίσθημα περιθωριοποίησης, θεσμικής καχυποψίας και οικονομικής αβεβαιότητας. Το AfD κατάφερε να μετατραπεί από ένα αντι-ευρώ κίνημα σε μια λαϊκιστική δύναμη που εκμεταλλεύεται τις φοβίες γύρω από το μεταναστευτικό, την ενεργειακή κρίση και τη φθορά του βιοτικού επιπέδου.

Στη Σαξονία, η επικράτηση αυτή εδραιώνει μια παράλληλη πολιτική κουλτούρα. Η ψήφος διαμαρτυρίας πέρασε πλέον στη φάση της δομικής εκπροσώπησης. Η τοπική κοινωνία αποσυνδέεται σταδιακά από τα παραδοσιακά κεντρώα κόμματα, θεωρώντας ότι το πολιτικό κατεστημένο του Βερολίνου αδιαφορεί για τις καθημερινές της ανάγκες.

Η αμφισβήτηση του Φρίντριχ Μερτς

Η εκλογική αυτή συντριβή των παραδοσιακών δυνάμεων χτυπά απευθείας στην καρδιά της χριστιανοδημοκρατίας (CDU) και του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς.  Ο Μερτς ανέλαβε την ηγεσία υποσχόμενος να επαναφέρει τους απογοητευμένους συντηρητικούς ψηφοφόρους στο CDU, υιοθετώντας συχνά σκληρότερη ρητορική στο μεταναστευτικό. Ωστόσο, η στρατηγική του αποδείχθηκε ατελέσφορη: αντί να ανακόψει το AfD, κανονικοποίησε τις θέσεις του, οδηγώντας τους ψηφοφόρους στην «αυθεντική» έκφραση της δεξιάς διαμαρτυρίας.

Ο καγκελάριος βρίσκεται πλέον εγκλωβισμένος σε ένα οξύ πολιτικό δίλημμα. Από τη μία πλευρά, εάν διατηρήσει το «τείχος προστασίας» και αρνηθεί κάθε συνεργασία με το AfD, αναγκάζεται να συγκλιθεί σε περίπλοκες, δυσλειτουργικές συμμαχίες με την αριστερά και τους Πράσινους, γεγονός που αποδυναμώνει περαιτέρω την κυβερνητική συνοχή. Από την άλλη, τυχόν τοπικές υποχωρήσεις ή συνεργασίες θα προκαλέσουν εσωκομματική εξέγερση και θα αποδομήσουν πλήρως το κεντρώο προφίλ του κόμματος. Η πολιτική ηγεμονία του Μερτς τίθεται υπό αμφισβήτηση, ενώ η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κινδυνεύει με παράλυση.

Οι τριγμοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι συνέπειες αυτού του εκλογικού αποτελέσματος ξεπερνούν κατά πολύ τα γερμανικά σύνορα. Η Γερμανία αποτελεί την οικονομική και πολιτική αμαξοστοιχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια εξασθενημένη, εσωστρεφής και πολιτικά κατακερματισμένη Γερμανία αδυνατεί να προσφέρει τη στιβαρή ηγεσία που απαιτείται σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων.

Το AfD πρεσβεύει μια ατζέντα που έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τους θεμελιώδεις πυλώνες της ΕΕ:

• Αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής ενοποίησης: Προωθεί την αποδυνάμωση των θεσμών των Βρυξελλών και την επιστροφή στα εθνικά κράτη.
• Στάση απέναντι στη Ρωσία και τον Πόλεμο: Αντιτίθεται σθεναρά στις κυρώσεις κατά της Μόσχας και στη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, ζητώντας την αποκατάσταση των ενεργειακών σχέσεων με το Κρεμλίνο.
• Μεταναστευτική Πολιτική: Απορρίπτει το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Άσυλο, πιέζοντας για μονομερείς εθνικές απαγορεύσεις και κλείσιμο συνόρων.

Η άνοδος της Ακροδεξιάς στη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης δίνει παράλληλα αέρα στα πανιά αντίστοιχων δυνάμεων σε ολόκληρη την ήπειρο. Δημιουργείται έτσι ένας επικίνδυνος ιδεολογικός άξονας που μπορεί να φέρει σε αδιέξοδο τις αποφάσεις για την άμυνα, την κλιματική αλλαγή και τη διεύρυνση της ΕΕ.